RSS

Świętość

Świętość:

Fundamentalny cel wychowania w Systemie prewencyjnym

Jak osiągnąć sukces wychowawczy? Co zrobić, aby wychowanie było skuteczne? To pytanie spędza sen z powiek wielu rodzicom i wychowawcom. I tutaj wkrada się pokusa, aby jak najszybciej poznać metody oraz zdobyć najlepsze środki wychowania, które zapewniłyby skuteczne oddziaływanie na wychowanków. Szuka się gotowych programów, które sprawiłyby, że wysiłek wychowawczy byłby efektywny. Jednak obok niewątpliwie niezbędnych metod, środków i zasad wychowania, sukces wychowawczy musi zakładać przede wszystkim jasność celu. Nie sposób bowiem mówić o wychowaniu bez postawienia podstawowego pytania: ku czemu pragniemy wychowywać. Dopiero mając przed sobą jasny CEL można szukać właściwych metod i sposobów, które będą pomocne w jego osiągnięciu[1].

Bez refleksji nad celem, a skupienie się głównie nad technikami pomocnymi w wychowaniu, może spowodować, że zarówno wychowawca jak i ci, których prowadzi pobłądzą bez nadziei i odkrycia sensu tego co czynią. Bo przecież w sytuacji, gdy ktoś spotykając nas na ulicy pyta: „Przepraszam, lepiej udać się pieszo, jechać rowerem, czy wziąć taksówkę? Czy pojechać tą ulicą, czy też może należy przejść przez plac?” – nasuwa się natychmiast pytanie: Przepraszam, ale dokąd chcesz jechać? Jaki cel osiągnąć? Dopiero znając cel drogi możemy mówić o metodach i środkach, które pomogą w jego osiągnięciu. Bo jeśli cel jest blisko, to wystarczy pójść na piechotę, ale jeśli pragnę lecieć w kosmos, to z pewnością nie mogę wsiąść do pociągu[2].

Słysząc o Systemie prewencyjnym św. Jana Bosko i podziwiając jego sukcesy wychowawcze można czasami ulec takiemu właśnie czarowi. Wszystko dla dzieci i młodzieży: pomieszczenia, boiska i sale sportowe, wycieczki i atrakcyjne spotkania, nowoczesne pomoce i środki techniczne, liczni, najlepsi oraz kochający swoją pracę i młodzież wychowawcy, błyskotliwe programy, najlepiej wyposażone szkoły, laboratoria i warsztaty, akcje pomocy itp.. Trzeba jednak pamiętać, że wszystkie te sprawy służyły księdzu Bosko w realizacji jednego celu mającego swoje źródło w religii, bez której nie wyobrażał sobie wychowania: Tylko religia może rozpocząć i doprowadzić do końca wielkie dzieło prawdziwego wychowania[3]. Dlatego też ten wielki wychowawca nazwany przez Jana Pawła II Ojcem i nauczycielem młodzieży[4], wskazuje na transcendentny wymiar wychowania, którego ostatecznym i fundamentalnym celem tym była ŚWIĘTOŚĆ życia prowadząca do „zbawienia”. Żyć na ziemi tak, aby dzięki dobrym uczynkom osiągnąć chwałę nieba[5]. Ten naczelny cel wychowania zostanie przez niego mocno podkreślony w regułach założonego Zgromadzenia: Osobista świętość, zbawienie dusz oraz czynna miłość, oto cel naszego Zgromadzenia[6].

Ks. Bosko w swoim systemie wychowawczym nie lęka się zaproponować młodemu człowiekowi ambitnego celu. Wskazuje na życie w łasce uświęcającej, co oznacza wyzwolenie się z każdego grzechu i prowadzi na coraz wyższe stopnie doskonałości, aby ostatecznie osiągnąć ŚWIĘTOŚĆ. Oto cel całego życia i pracy ks. Bosko wyrażony w słynnym zawołaniu, którego treść widnieje w herbie salezjańskim: Da mihi animas – Daj mi dusze. Zbawić siebie i zbawić młodych ludzi, szczególnie tych ubogich, bo przecież wszyscy w Kościele są powołani do świętości[7]. Nie zapomniał o tym celu nawet przed swoją śmiercią, kiedy to sam osiągnąwszy kres życia mówił do zebranych: Powiedzcie chłopcom, że czekam na nich wszystkich w raju[8]. Proponując świętość jako cel swojego stylu wychowawczego, ks. Bosko był równocześnie spokojny o wypełnienie się jego pasterskiej posługi, jako kapłana, który w żadnym momencie życia nie może zapomnieć, iż jest powołany aby poprzez świętość życia na ziemi prowadzić ludzi do wiecznego zbawienia. W praktyce wychowawczej świętego drogę do osiągnięcia tego celu wyraża słynne sformułowanie: UCZCIWY OBYWATEL I DOBRY CHRZEŚCIJANIN[9], czyli innymi słowy osiągnięcie dojrzałości ludzkiej i chrześcijańskiej.

Jeśli chce się być wiernym duchowi ks. Bosko, to proponując dziś rodzicom i wychowawcom chrześcijańskim System prewencyjny, jako jeden ze sposobów wychowania dzieci i młodzieży, należy jasno ukazać, że świętość, która prowadzi do zbawienia i jest podstawowym CELEM, któremu służą wszelkie działania wychowawcze. I chociaż w realizacji tego celu nie może zabraknąć praktyk religijnych, jak słuchania Bożego słowa, modlitwy, uczestnictwa w liturgii, pobożności maryjnej i ukochania Kościoła, to w równym stopniu należy zaangażować się w życie społeczeństwa, rodziny, grupy. Królestwo Boże nie jest bowiem tylko rzeczywistością, która dopiero kiedyś „nadejdzie”, ale ono jest już wśród nas (por. Łk 17,21).

Geniusz ks. Bosko polega m.in. na tym, że potrafił on powiązać ze sobą odwieczną tęsknotę człowieka za Bogiem: Niespokojne jest serce człowieka, dopóki nie spocznie w Bogu (św. Augustyn) z codziennym życiem młodego człowieka. W wielu środowiskach do dnia dzisiejszego „świętość” kojarzy się z powagą, nieustannym umartwieniem, oczami wzniesionymi w górę, czy nieziemskim obliczem, co czyni z niej tak naprawdę „karykaturę świętości” i cel niemożliwy do osiągnięcia dla zwykłego człowieka. Ks. Bosko widząc smutek i beznadzieję młodych chłopców błąkających się po turyńskich ulicach, pomaga im odkryć w sobie Nowego Człowieka, tą wielką tajemnicę, że każdy z nich jest dzieckiem Bożym, posiadającym w niebie kochającego Ojca. On potrafił ukazać, że „świętość” może być dla nastolatków „sympatyczna”, atrakcyjna i pełna radości. W pełni zrozumiał to Dominik Savio, który tłumacząc jednemu ze swoich rówieśników zasady życia w Oratorium stwierdza, że „świętość polega tutaj na byciu radosnym”[10]. Takie postępowanie zaleca bowiem ks. Bosko w swoich oratoriach: „Wychowankom niech się zatem zostawia dużo swobody, by mogli skakać, biegać i hałasować do woli. Gimnastyka, muzyka, deklamacje, teatr, przechadzki są najskuteczniejszym środkiem do osiągnięcia karności, zachowania moralności i zdrowia. Należy tylko uważać, żeby przedmiot rozrywki, osoby biorące w niej udział i rozmowy, jakie jej towarzyszą, były nienaganne. Mawiał wielki przyjaciel młodzieży św. Filip Nereusz: «Róbcie wszystko, co chcecie; mnie wystarczy, żebyście nie grzeszyli”[11].

Ogłoszenie przez Kościół czternastoletniego Dominika Savio świętym, jest dla wychowawców gwarancją, że szczytny cel „świętości” proponowany w Systemie prewencyjnym jest osiągalny, a metody do niego prowadzące dobre. Trzeba tylko odważyć się na postawienie wysokiej poprzeczki i zaufać młodym, którzy jak wskazuje na to przykład św. Dominika Savio oraz błogosławionych Pięciu Wychowanków z salezjańskiego oratorium w Poznaniu, potrafią żyć według zasad Ewangelii i osiągnąć świętość[12]. Należy jednak wpatrując się w ks. Bosko umiejętnie łączyć „doczesność i światowość z wiecznością i transcendencją”[13].

Tak więc ostatecznym celem wychowania salezjańskiego jest ukształtowanie człowieka wierzącego, który będzie realizował własny program życiowy na podstawie i w odniesieniu do ideału „człowieka nowego”, ukazanego w Jezusie Chrystusie. Droga zaś ku Chrystusowi wiedzie tu nie poprzez abstrakcje i spekulacje, lecz poprzez rzeczywistości żywe, konkretne i bliskie codzienności młodego człowieka. To w nich doświadcza się całej głębi, bogactwa i dynamizmu Jego obecności, co otwiera perspektywę najpełniejszego i fundamentalnego celu – perspektywę ŚWIĘTOŚCI[14].

System prewencyjny ks. Bosko, bogaty w elementy pedagogiczne, duszpasterskie i duchowe, można dziś nazwać jednym ze sposobów ewangelizacji dzieci i młodzieży, bo przecież Ewangelia i osoba Jezusa Chrystusa jest jego źródłem, centrum i celem, do którego zmierza. Jednak nie byłoby to możliwe bez jednej rzeczy, bez Świętego Wychowawcy, który sam będąc świętym, innych pociąga do świętości. Bo jak stwierdza ks. Ceria: „System zapobiegawczy ks. Bosko czyni wychowanka dobrym, ponieważ najpierw uczynił dobrym wychowawcę”[15]. Nie sposób bowiem wychowywać dzieci i młodzieży, a tym bardziej prowadzić ich do świętości, jeśli wpierw sami rodzice i wychowawcy nie będą prawdziwymi świadkami, przeżywanej każdego dnia w radości, wiary[16].

Ks. Bosko potrafił ukazać ŚWIĘTOŚĆ, jako fundamentalny cel swojego systemu wychowawczego, ponieważ sam ją osiągnął poprzez gorliwą działalność wychowawczo-duszpasterską, przeżywaną w radości. Szukając dziś odpowiedzi na pytanie jak osiągnąć sukces wychowawczy, może warto zastanowić się, czy tajemnica sukcesu wychowawczego nie leży we wzajemnej wymianie pomiędzy „wychowaniem” i „świętością”, które to cechy wyróżniały ks. Bosko, czyniąc z niego „świętego wychowawcę”. Nie lękał się on jednak obrać za wzorzec swojej świętości św. Franciszka Salezego; w osobistej pracy nad sobą pozwolił się prowadzić mistrzowi duchowości, św. Józefowi Cafasso. To sprawiło, że stał się mistrzem skutecznego sposobu wychowania i „świętym wychowawcą świętych”[17].

ks. Adam Paszek sdb


[1] Por. Weinschenk R.: Podstawy pedagogiki Księdza Bosko. Wydawnictwo Salezjańskie. Warszawa 1996 s. 58.

[2] Por. Palmisano N.: Un cammino di semplicità. Don Bosco e il «sistema preventivo» riletti alla luce delle problematiche d’oggi. Editrice Elle Di Ci. 10096 Leumann (Torino) 1981 s. 20-21.

[3] Por. Lemoyne G.B., Amadei A., Ceria E.: Memorie Biografiche di San Giovanni Bosco. San Benigno Canavese e Torino 1898-1948; Bosco G.: Opere edite. Roma 1976-1977 (skrót MB, Tom, strona).MB 3,605.

[4] Por. List Ojca Świętego Jana Pawła II do umiłowanego syna Egidio Viganò Przłożonego Generalnego Towarzystwa Salezjańskiego w setną rocznicę śmierci św. Jana Bosko. W: Współczesny Wychowawca w stylu księdza Bosko. Materiały z sympozjum z okazji 100-lecia pracy Salezjanów w Polsce. Katolicki Uniwersytet Lubelski 16-17.04.1998. Red. J. Wilk. Lublin 1998 s. 233-253.

[5] Por. Nowak M.: Podstawy pedagogiki otwartej. Lublin 1999 s. 406-413.

[6] Por. MB 10, 994

[7] Por. Sobór Watykański II. Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen Gentium nr 39.

[8] MB 18,550.

[9] Por. Bosko J.: System prewencyjny w wychowaniu młodzieży. W: Konstytucje i Regulaminy Towarzystwa św. Franciszka Salezego. Rzym 1986 s. 430.

[10] Por. Bosco G.: Vita del giovanetto Savio Domenico. W: Tenże. Opere edite. T. XI. Roma 1977-1987 s. 236.

[11] Bosko, System prewencyjny, s. 427-428.

[12] Por. Palmisano, s. 22-25.

[13] Weinschenk, s. 61.

[14] Por. Wilk J.: W poszukiwaniu wzoru współczesnego wychowawcy. W: Współczesny Wychowawca w stylu księdza Bosko. Materiały z sympozjum z okazji 100-lecia pracy Salezjanów w Polsce. Katolicki Uniwersytet Lubelski 16-17.04.1998. Red. Tenże. Lublin 1998 s. 9-10.

[15] Cian L.: System zapobiegawczy św. Jana Bosko. Warszawa 1986 s. 46.

[16] Por. Palmisano, s. 25.

[17] Por. List Ojca Świętego Jana Pawła II, s. 238.

Reklamy
 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

 
%d blogerów lubi to: