RSS

Czcij ojca i matkę swoją

Chyba tylko nieliczni mogą powiedzieć, że nie znają tych słów wypisanych na kamiennych tablicach danych przez Boga Mojżeszowi. Wydaje się również, że nieliczni będą kwestionować wartość tego przykazania. Jednak w dobie kryzysu autorytetów warto pochylić się nad problemem, który dotyczy każdego. Każdy z nas jest dzieckiem swoich rodziców, a większość jest również rodzicami, których jakże mocno chwyta za serce, gdy własne dzieci okazują im pełen miłości szacunek.
Jak jednak pogodzić dzisiaj cześć i szacunek względem rodziców i starszych (dorosłych) z kultem wolności i buntem wobec autorytetów? Prawdziwie pokochać młodego człowieka i pragnąć jego dobra. W tej perspektywie powinny być postrzegane dzieci, u których miłość rodziców sprawia, że istnieją i wzrastają. Taka atmosfera kształtuje wszystkich uczestników życia rodzinnego. Owocem urzeczywistnienia powyższej zasady będzie również miejsce dla ludzi starszych w rodzinie, opieka nad nimi, oraz solidarność i dialog pokoleń, co także posiada walor wychowawczy .
Rodzina, w której panuje miłość nie zna ani „władzy” małżeńskiej ani rodzicielskiej. W takiej wspólnocie istnieje głęboka pewność i nadzieja ukierunkowana na innych, których postrzega się jako siostry i braci, bez lęku o to, że zostanie się wykorzystanym. Wprost przeciwnie zaprasza ona do relacji pełnych szacunku i miłości. W miejscu władzy i dominacji jest służba, współpraca, wolny dar z siebie i szacunek dla poszczególnych osób w ich niepowtarzalności.
„Sposób uczenia się oraz respektowania miłości i prawdy zależy głównie od jakości więzi i relacji rodzinnych. W rodzinie, bowiem dziecko uczy się pierwszych więzi, które stają się później wzorcami dla wszystkich innych więzi. W rodzinie dziecko uczy się patrzenia na siebie i świat, a także wypracowuje sobie psychiczne okulary, poprzez które będzie interpretowało wszystkie późniejsze informacje i doświadczenia na temat siebie i świata. Od sytuacji rodzinnej zależy w największym stopniu to, w jaki sposób będzie wychowanek rozumiał siebie i świat, oraz w jaki sposób będzie się do siebie i do świata odnosił” . Czy będzie czcił ojca i matkę? Czy będzie z szacunkiem odnosił się do osób starszych?
Jan Paweł II, odwołując się w do nauczania Soboru Watykańskiego II, stwierdza: „Rodzice, ponieważ dali życie dzieciom, w najwyższym stopniu są zobowiązani do wychowania potomstwa i dlatego muszą być uznani za pierwszych i głównych wychowawców. To zadanie wychowawcze jest tak wielkiej rangi, że jego ewentualny brak z trudnością dałby się zastąpić. Do rodziców bowiem należy stworzyć taką atmosferę rodzinną, przepojoną miłością i szacunkiem dla Boga i ludzi, aby sprzyjała całemu osobistemu i społecznemu wychowaniu dzieci. Dlatego rodzina jest pierwszą szkołą cnót społecznych, potrzebnych wszystkim społecznościom” .
Rodzice powinni przez wychowanie uczyć swoje dzieci „autentycznej wolności, która się urzeczywistnia przez bezinteresowny dar z siebie” , szacunku dla innych, sprawiedliwości, wielkodusznej służby i solidarności, oraz „wartości, które pomagają przyjmować życie jako dar” . Powyższe stwierdzenia papieskiego nauczania potwierdzają znaczenie wychowawczego trudu rodziców dla właściwego rozwoju tak indywidualnego, jak i społecznego młodego pokolenia. Celem tego procesu powinno być także ukształtowanie postawy szacunku dla każdego człowieka i jego życia .
Jak godnym pozazdroszczenia, zwłaszcza z perspektywy naszych czasów jest fakt ogromnego szacunku, jakim otaczano ojca i ojcostwo w ST. Wystarczy przytoczyć tu fragment Mądrości Syracha: kto czci ojca, radość mieć będzie z dzieci, długo żyć będzie… Czynem i słowem czcij ojca, aby spoczywało na tobie jego błogosławieństwo… Synu, wspomagaj ojca swego w starości, nie zasmucaj go w jego życiu… Chwała dla każdego człowieka płynie ze czci ojca (Syr 3,5.6.8.11.12).
Chrystus przypomina, że obowiązek „czci ojca i matki” pochodzi od samego Boga i człowiek, pod żadnym pozorem, nie ma prawa go zmieniać czy anulować (por. Mt 15,3-6), zwłaszcza, że Bóg powiedział: Czcij ojca i matkę oraz kto złorzeczy ojcu lub matce, niech śmierć poniesie (por. Wj 21,17). Możemy się zapytać samych siebie, jaki jest nasz stosunek do naszych rodziców żyjących, czy rzeczywiście ich szanujemy, pamiętamy, pomagamy im w starości, pomni na ich troskę o nasze życie, wykształcenie. A jeśli już zmarli, czy modlimy się za nich? Odwiedzamy ich grób. Czy zamówiliśmy w rocznicę śmierci za nich mszę świętą, wspomnieliśmy ich w listopadowej modlitwie za zmarłych? Czy uczymy tego swoich dzieci?
Jakże wielka jest godność ojcostwa, skoro Chrystus samego Boga nazywa Ojcem i nas zachęca, byśmy w ten sposób zwracali się do Niego: „Wy zatem tak się módlcie «Ojcze nasz…»” (Mt 6,8-9). „Albowiem wie Ojciec wasz, czego wam potrzeba, wpierw zanim Go poprosicie” (Mt 6,8).
Kiedy patrzymy na szacunek rodziców i starszych z perspektywy salezjańskiej, dostrzegamy, że Ksiądz Bosko rozpoznał i dowartościował to bogate duchowo i mądre wychowawczo dziedzictwo wiary, tradycji ludowej i wiejskiej kultury. Jego matka Małgorzata była w swej postawie jakby żyjącym streszczeniem długiej duchowej i wychowawczej tradycji przepełnionej w dobrym znaczeniu prostotą i konkretnością, «bez butów, ale z subtelnym umysłem» i z wiarą. Wzrasta on w tej szkole i żyje od dziecka w tej tradycji, w której relacje z innymi, szacunek do matki i starszych, bazują na wierze, rozumie i miłości. Ksiądz Bosko w swojej posłudze wychowawczej udziela głosu tej właśnie tradycji wielowiekowej tradycji szacunku dla rodziców i osób starszych. Zanim został «ojcem i nauczycielem młodzieży z ludu», ksiądz Bosko był «synem i uczniem wiejskiej matki i wiejskiego ludu». Sprawił on, że zostały wyzwolone bogactwa ludzkiego ducha, które posiadają jedynie ludzie „mali” i prości. Tak więc ofiarował „wielkim” przedstawicielom kultury rozwiązania, które próbują z mozołem znaleźć w niekończących się poszukiwaniach pedagogicznych i naukowych, a którymi prosty lud żyje i doświadcza na co dzień .
Słowo „pedagogika” (gr. pajdagogos – ten, który prowadzi), oznacza prowadzenie. Wychowanie jest procesem, w którym wspólnie uczestniczą wychowawca i wychowankowie. Młodzi ludzie oczekują dziś od wychowawcy znajomości drogi, którą prowadzi ich do celu . Jak wspaniale ujął to jeden z uczniów Gimnazjum im. Św. Jana Bosko w Woli koło Oświęcimia w Liście do Patrona szkoły: „Właśnie rozpocząłem naukę w Gimnazjum nr 1 w Woli, które przygotowuje się do uroczystości nadania imienia szkole, Twojego imienia. Cieszę się z tego. Twoje myśli, szczególnie te o odwadze i życzliwości, są dla nas jak nowe przykazania. Bo to nie prawda, że młodzi ludzie prezentują tylko konsumpcyjną postawę wobec życia, a czas spędzają najchętniej na grach komputerowych. Potrzebujemy wzorów i kogoś, kto powie nam, co i jak mamy robić .
Młodzież potrzebuje wzorów i kogoś, kto powie im, co i jak mają robić. Jakże więc wymownie brzmią słowa, tym razem dziewczynki z jednej ze szkół podstawowych lansujących tzw. nurtu „nowego wychowania”: „Proszę pani, czy my dzisiaj znowu będziemy musieli robić to, co chcemy?”.
Młodzi ludzie szukają ostatecznie w wychowawcy nie tylko przewodnika, ale Dobrego Pasterza, Boga, który pójdzie z nimi przez życie i odda za nich życie. Potrzebuje dziś młodzież Przewodnika, którego wierność jest niezawodna, „który jest Drogą, Prawdą i Życiem” (J 14,6), i który pewnie wiedzie nas do celu .
Dla was pracuję, dla was studiuję, dla was gotów jestem oddać nawet swoje życie. To słowa ks. Bosko, ojca i nauczyciela młodzieży. Wydaje się, że prezentowana przez dorosłych taka właśnie postawa niejako „wymusza” cześć i szacunek.
Pozostaje jednak kwestią nadal otwartą, czy na cześć i szacunek zawsze trzeba sobie zasłużyć? Czy starszy człowiek, któremu ustępuję miejsce w autobusie musi sobie na to zasłużyć? Z pewnością NIE! Cześć i szacunek należy się po prostu człowiekowi na każdym etapie jego życia, z racji jego godności „bycia człowiekiem”.
Ks. Adam Paszek SDB

Reklamy
 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

 
%d blogerów lubi to: