RSS

Wychowanie z Księdzem Bosko

Matka, którą miał ks. Bosko

wyjaśnia w dużej mierze ojca, którym był dla innych

(Pius XII)

Wychowanie młodzieży w duchu ks. Bosko

O trudnościach na polu wychowania młodzieży nie trzeba dziś nikogo przekonywać. Zarówno rodzice w domu, jak i wychowawcy i nauczyciele w szkołach i innych ośrodkach wychowawczych nieustannie stawiają czoło wyzwaniu jakim jest przygotowanie młodego, niejednokrotnie zagubionego człowieka, do odpowiedzialnego wzięcia we własne ręce swojej przyszłości. Korzystając z wielu propozycji wychowawczych warto z pewnością sięgnąć do sprawdzonej w ponad stuletniej praktyce metody wychowawczej św. Jana Bosko, dla którego wychowanie było sprawą serca. Serca, które posiadają kochający ojcowie i matki, dla których wystarczającym motywem miłości do dziecka jest samo jego istnienie. Z tego rodzaju miłości czerpał ks. Bosko, który wskazując na motywy swego zaangażowania w dzieło wychowania opuszczonej młodzieży stwierdzał: wystarczy, że jesteście młodzi, abym was kochał. Jak kochający ojciec – wychowawca zapewniał otaczających go chłopców: tu z wami czuję się dobrze, moje życie – to przebywanie wśród was.

Wydaje się, że pytając o cechę szczególną, czy drogę do sukcesów wychowawczych i skuteczności Systemu prewencyjnego można między innymi kierować się słowami papieża Piusa XII: Matka, którą on (ks. Bosko) miał wyjaśnia w dużej mierze ojca, którym był dla innych. Dzieje się tak, ponieważ wychowanie w duchu ks. Bosko ma „wymiar rodzinny”, który sprawia, że dzieci i młodzież postrzegają wychowawcę jako kogoś więcej niż tylko pracownika. W tej rodzinnej atmosferze wszyscy tworzą jedną rodzinę, wspólnotę wychowawczą, w której panuje wzajemna życzliwość, zaufanie i umiejętność przebaczania a wychowawcy i wychowankowie, czują się kochani i odpowiedzialni za wspólne dobro.

Takiej postawy wychowawczej uczył się ksiądz Bosko w domu rodzinnym, którego atmosferę po śmierci męża kształtowała swoim silnym charakterem, prostotą, matczyną miłością i pobożnością, jego matka Małgorzata. Ksiądz Bosko sam straciwszy w wieku dwóch lat ojca, dobrze rozumiał, co znaczy być sierotą, dlatego potrafił wczuć się w sytuację samotnych, opuszczonych i pozbawionych opieki chłopców dla których podstawowym niedostatkiem, był brak miłości rodziców i ciepła ogniska domowego dzięki którym mógłby się prawidłowo dokonywać proces wychowania.

Można więc powiedzieć, że nie sposób zrozumieć Systemu prewencyjnego św. Jana Bosko, jeśli nie nawiąże się do jego osobistych doświadczeń życia rodzinnego, które będzie się później starał przenieść do swoich dzieł wychowawczych. Osobą, która nauczyła ks. Bosko miłości, pobożności i rozumnego postępowania, była w pierwszym rzędzie jego matka Małgorzata. To właśnie ona przez swoją postawę miłości i serdeczności, zdecydowania i energii życiowej nie lękającej się trudności, pobożności i dostrzegania potrzeb drugiego człowieka przeprowadziła swojego go syna przez niełatwe dzieciństwo i wiek młodzieńczy, tworząc w domu pomimo ubóstwa materialnego, atmosferę rodzinną przepojoną ciepłem, miłością, zaufaniem i wiarą. Z tych to wartości będzie czerpał ks. Bosko dając swoim chłopcom nie tylko chleb, dach nad głową i wiedzę, ale przede wszystkim to, czego potrzebowali najbardziej, miłości i ciepła rodzinnego. Nie dziwi więc wypowiedź wspomnianego już Piusa XII, podkreślającego, że rodzinny model wychowania w Oratoriach ks. Bosko nie mógłby zaistnieć, gdyby wcześniej nie doświadczył go we własnym domu rodzinnym prowadzonym przez matkę Małgorzatę. Podkreśla to również autor jednej z biografii ks. Bosko stwierdzając, że „ta skromna kobieta, analfabetka, pierwsza formowała myśl i przygotowywała jednego z największych wychowawców XIX wieku” (A. Auffray).

Był więc ks. Bosko uczniem w szkole swojej matki, która uczyniła z niego ojca i nauczyciela chłopięcych serc i umysłów, które zapalał i wlewał w nie nadzieję, tworząc wspólnotę oratoryjną na wzór „ogniska domowego” gdzie się pracowało, uczyło, modliło, zawierało przyjaźnie, wzrastało w radości i szczerości serca. Wspomnieniach wychowanków wskazują, że Oratorium było „prawdziwą rodziną”, ponieważ ks. Bosko pragnął aby relacje między wychowawcami i chłopcami były na wzór tych, które istnieją między braćmi, czy też kochającym ojcem i synami. W jednym z listów napisze: nauczyciel widziany jedynie na katedrze, jest tylko nauczycielem i niczym więcej; lecz jeśli przestaje z chłopcami na rekreacji, staje się niejako bratem.

Tej rodzinnej atmosfery dopełniała również obecność w Oratorium matki Małgorzaty i innych kobiet, które niejednokrotnie obok różnorodnych posług przejmowały nadzór nad chłopcami. Ta ich macierzyńska obecność i pełna poświęcenia praca dla chłopców wzmacniały atmosferę domu rodzinnego, którego większość z nich była pozbawiona.

Poznanie, a tym bardziej dogłębne zrozumienie Systemu prewencyjnego ks. Bosko jest niemożliwe, a przynajmniej bardzo ograniczone, jeśli go pozbawić tego właśnie źródła wypływającego z doświadczenia lat dziecięcych i młodzieńczych, gdzie matka Małgorzata swoją postawą uczyła troski o drugich, życzliwości, ufności, solidarności z ubogimi, dążenia do prawdy, zdrowej i głębokiej pobożności. To pozwoliło księdzu Bosko otwierać serca nawet najbardziej nieszczęśliwych i zatwardziałych, bo przecież wyznawał on zasadę, że nawet w nawet w największym łajdaku jest ziarno dobra, które trzeba odnaleźć i na nim budować. A przeniknięty zdrową religijnością matki potrafił stworzyć odpowiednie warunki do ukształtowania prawidłowego, przeżywanego w wolności i odpowiedzialności, spojrzenia na wiarę, Kościół i życie sakramentalne.

Prostotę i głębię wychowania, którego doświadczył ks. Bosko ze strony swej matki odczytujemy w prostych słowach, które pojawiając się w różnych momentach jego doświadczenia pedagogicznego, stanowią fundament salezjańskiego stylu wychowawczego i wyznaczają drogę po której ma kroczyć wychowawca. I być może właśnie siła i skuteczność tego stylu wychowawczego leży w prostocie celów, które ukazuje tak wychowankom, jak i wychowawcom towarzyszącym w rozwoju podopiecznych.

Ksiądz Bosko bez zbędnych słów wskazuje w swoim dziełku o Systemie prewencyjnym słynny „salezjański trójmian” – rozum, religia i miłość (ragione, religione, amorevolezza). Jednak nie ogranicza się jedynie do niego, bo przecież szczególne zainteresowanie chłopców wzbudził inny trójmian nazywany „3 x S”: sanità, sapienza, santità, co tłumaczymy: zdrowie, mądrość, świętość. W innym miejscu natomiast ksiądz Bosko powie: sanità, studio, moralità (zdrowie, nauka, moralność).

Drogą, która będzie prowadziła do tego celu jest kolejny, wskazywany przez ks. Bosko, trójmian: allegria, studio, pietà (radość, nauka, pobożność). To właśnie w tych, krótkich, prostych i dobrze zrozumiałych dla chłopców sformułowaniach upatrywał on tajemnicę wychowania. Dla nas świętość – powie Dominik Savio – oznacza bycie radosnym, bo szatan lęka się ludzi wesołych.

Pomocą w osiągnięciu tych prostych, a zarazem wspaniałych celów (zdrowia, mądrości i świętości) służą wychowawcy, którzy usilnie i z oddaniem pracują dla dobra młodzieży. To jest ich zadanie i powołanie życiowe, którego pełna realizacja zapewnia zbawienie (pane, lavoro, paradiso – chleb, praca, raj). Jest to zapewnienie ks. Bosko skierowane do salezjanów, których zapewnił, że poświęcając młodzieży swe życie mają zapewniony chleb, pracę i niebo. Realizacja tej drogi wychowawczej ks. Bosko dokonuje się w duchu wspomnianego już podstawowego trójmianu: ROZUM, RELIGIA I MIŁOŚĆ.

Bo to właśnie kochające serce wychowawcy (miłość) ma prowadzić dzieło wychowania, kierując się zdrowym rozsądkiem (rozum) i głęboką wiarą (religia). Te fundamentalne zasady pozwalają wierzyć w młodego człowieka nawet wówczas gdy wszelkie, po ludzku rzecz biorąc wysiłki wychowawcze zawodzą.

Bo tajemnica sukcesu wychowawczego ks. Bosko tkwi w tym, że tak jak rodzice w swoje dziecko, tak on nie zwątpił nigdy w młodego człowieka, nawet wówczas kiedy on sam stracił nadzieję i wiarę w siebie.

Adam Paszek SDB

Reklamy
 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

 
%d blogerów lubi to: